نگاه اجمالی
هیپنوتیزم علمی و عملی از حدود دو قرن اخیر کشف گردیده است،
نظریات متفاوتی از ماهیت هیپنوتیزم و نحوه پیدایش آن به توسط متخصصین ارائه شده که در زیر عمدهترین آنها بررسی میشود.

هیپنوتیزم به معنای رفتن به خلسه عمیق و هیپنوتیزم شدن توسط شخصی دیگر که به آن دگرهیپنوتیزم نیز می گویند.

نظریه مغناطیس انسانی
دکتر آنتوان مسمر کاشف این نظریه و پیراوانش معتقدند که ،
دلیل خواب هیپنوز ، پیدایش این حالت در شخص ، اثر نیرویی است که از دستها و چشمهای هیپنوتیزور خارج میشود.
به عقیده مسمر کائنات را امواجی فرا گرفته که این امواج در انسان نیز به وفور یافت میشود
و اگر این امواج از جسم انسانی به جسم انسانی دیگر وارد شود، میتواند بسیاری از امراض را درمان کند.
وی که این امواج را مغناطیس انسانی نامیده معتقد بود که وجود این امواج در همگان یکسان نیست
و همه کس قادر نخواهد بود آن را مهار کرده و از آن استفاده نماید.
نظریه چشم دوختن به نقطه نورانی
دکتر برید ، وین هولت و پیروانشان کاشف این نظریه بودند،
آنها معتقد بودند که نگاه مستمر و یکنواخت بر شیی نورانی ، اعصاب چشم را خسته میکند
و این عمل موجب کاهش فعالیت اعصاب مرکزی میگردد و در نتیجه شخص در حالت هیپنوز قرار میگیرد.
برید بر این باور بود که در حالت هیپنوز ، مغز آدمی مجذوب یک فکر میگردد
طوری که سایر افکار و محرکها روی آن تاثیر ندارد بنابراین وقتی یک فکر تقویت شد،
سایر افکار را تحتالشعاع قرار داده و موجب توقف سایر فعالیتها خواهد شد.
نظریه تلقین
پیشگامان این نظریه میگویند که هیپنوتیزم مجموعهای از تلقین و تلقین به نفس میباشد.
تلقین القای فکری است که بطور ناخودآگاه از قوه به فعل در میآید. تلقین ،
ایجاد یک حالت روانی خاصی در فرد است که اثرات تصوری را به عنوان واقعیت قبول میکند.
تلقینات ناشی از القای افکار در افراد و تمایل درونی با اعمال حرکتی
که باعث عکس العملهای تحریکی در افراد شود، ماهیت این نظریه را تشکیل میدهد.
راههای ایجاد تلقین میتواند،
محرکهای یکنواخت مانند نوازش بدن و یا محرکهای قوی مانند نور شدید
و یا صداهای ناگهانی باشد، که روی اعصاب تاثیر میگذارند. در این نظریه ،
هیپنوتیزم یک حالت تمرکز شدید مغزی است، یعنی در حال عادی که مغز افکار زیادی را
در خود دارد ولی در حالت تمرکز هیپنوز ، مغز از هیچ چیز اطلاعی ندارد
مگر اینکه اطلاعات و مطالبی را در آن تلقین کنیم.
در چنین حالتی (خواب هیپنوز عمیق) هیپنوتیزم شونده ممکن است شدیدترین دردها را نیز احساس نکند.
نظریه پاولوف در هیپنوتیزم
این نظریه ، یکی از علمیترین نظریات در زمینه هیپنوتیزم است.
براساس این نظریه حالت خواب در سراسر نیم کرههای مغز منتشر میشود.
این پدیده بطور ناگهانی صورت نمیگیرد و کانونهای فعال و بیدار در مغز باقی میمانند
که باعث ایجاد حالتی بین خواب و بیداری میشود و همین نقاط بیدار است
که ارتباطی بین فرد و هیپنوتیزم کننده ایجاد میکند.
در این نظریه شخص هیپنوتیزم شونده مانند کسی است
که بطور طبیعی به خواب رفته ولی به دلیل وجود نقاط بیدار در مغز ، سخنان عامل را میفهمد
و نسبت به تحریکات و جریانات خارجی ، بی توجه است.
نظریات نوین در ارتباط با هیپنوتیزم
- نظریات یاد شده هر کدام بخشی از واقعیات خواب هیپنوز را بیان میکند و به تنهایی ماهیت آنرا نمیتوانند مشخص نمایند.
- با تلفیق چند روش باهم میتوان افراد را به خوابهای عمیق هیپنوز برد تا جایی که روح از تن جدا شود. (فرافکنی)
- برخی سوژهها حتی به کمک تلفیق نظریاتی هم به خواب هیپنوز نمیروند.
- اما بعد از چند جلسه ، مقاومت سوژه شکسته شده و حالت خواب عمیق در سوژه ایجاد میشود.
مقدمهای بر درمان با هیپنوتیزم
هیپنوتیز درمانی به عنوان یک روش درمانی اصلی یا درمان کمکی موثر
در بسیاری از انواع مشکلات جسمی و روانی کاربرد ارزشمندی دارد.
هیپنوتیزم حالت تغییر یافتهای از هوشیاری است که طی آن درمانگر واجد شرایط
این فرصت را پیدا میکند که با تاثیر مستقیم بر فرآیندهای ناخودآگاه
و ارائه تلقینات درمانی مناسب به اصلاح ساختار روانی بیمار بپردازد
و یا زمینهای برای یک اجرای یک روش درمانی پزشکی مثل جراحی و … فراهم سازد.
هیپنوتیزم و روان درمانی
هیپنوتیزم فرآیندی مفید در روان درمانی است.
در سالهای اخیر با توجه به رویکرد همه جانبه در درمان بیماریها
و استفاده بالینی از هیپنوتیزم در برخی اختلالات روانپزشکی این تکنیک به عنوان یک روش مهم کمک کننده
در درمان مورد توجه قرار گرفته است.
اما در صورتی که درمانگر از چگونگی ایجاد رابطه درمانی در فرآیند هیپنوتیزم آگاهی کافی نداشته باشد
هرگز نباید از این روش در درمان بیمار خود استفاده نماید.
درمان کمبود اعتماد به نفس و عقده حقارت ، زود رنجی ، در مکان بیخوابی و بدخوابی ،
ایجاد نشاط و شادابی ، تقویت حافظه و قدرت تمرکز فکر و …
با هیپنوز امکان پذیر است هیپنوز در نفس خود همراه با تن آرامی و احساس آرامش است،
بنابراین در مقابل اضطراب یا در حالت آرامش احساس میکند حتی میتواند ایجاد نماید،
چنین آموختنی موجب افزایش اعتماد به نفس بیمار میشود به نحوی که
در موقعیتهای اضطراب آفرین قادر میشود واکنشهای کنترل شدهای از خود نشان میدهد.
افرادی که ترسهای مختلف دارند مثل اضطراب امتحان ، وسواس ،
ترس از بلندی ، ترس از تاریکی ، ترس از حیوانات و … میتواند با استفاده از تلقینات خاصی
که در طی جریان هیپنوز به آنها داده میشود، درمان شوند.
همچنین برای ترک سیگار ، تغییر عادات غلط چون پرخوری میتوان از این روش استفاده کرد.
هیپنوتیزم در درمانهای پزشکی
علم هیپنوتیزم با تاثیر بر ذهن و روان انسان میتواند کاربردهای مختلفی در پزشکی و درمان بیماریها داشته باشد
استفاده از هیپنوتیزم در کاهش و از بین بردن درد ، کاربرد هیپنوتیزم در دندانپزشکی ، بیهوشی و بی حسی
در بیماران و کودکانی که امکان استفاده از روشهای دیگر نیست رواج دارد.
علم هیپنوتیزم از راهکارهای مورد استفاده در پزشکی است
و هیچگاه جایگزین درمانهای دیگر نخواهد بود.
مطالعات نشان داده است استفاده از هیپنوتیزم برای درمان تب یونجه نیز کاربرد دارد.
نتیایج این مطالعات نشان داده است که هیپنوتیزم به کاهش برخی عوارض از جمله آبریزش بینی میشود.
روند این کاهش با تغییر جریان خون اتفاق میافتد.
همچنین از هیپنوتیزم برای درمان پیشگیری از سردردهای مزمن میگرن و سردردهای عصبی ،
زایمان بدون درد ، درمان بیماریهای روان تنی مثل زخم معده ، آسم ،
فشار خون ، التیام بیماریهای پوستی ، کاهش عوارض شیمی درمانی ،
کنترل خونریزی در جراحیها و در امور روانپزشکی کاربرد دارد.
هیپنوتیزم همچنین به بهبود سیستم ایمنی بدن کمک می کند.

هیپنوتراپیت کیست؟
هیپنوتراپیت فردی است که از روش هیپنوتیزم برای درمان بیماریها استفاده میکند.
اما باید توجه داشت هیپنوتراپی یا درمان با هیپنوتیزم زمانی مطمئن خواهد بود
که توسط سازمانهای معتبر و افراد متخصص انجام بگیرد.
این افراد متخصصین علوم پزشکی ، روان شناسان ، روانپزشکان را در بر میگیرد.
و همچنین افرادی که از منابع و سازمانهای معتبر آموزش لازم را دیده
و دارای گواهی تخصص در هیپنوتراپی هستند.
درمانگر بایستی تجربه کافی کاربرد هیپنوتیزم را در افراد طبیعی و بیمار داشته باشد
تا از واکنشهای بیمار در جریان هیپنوتیزم نه در شگفت شده و نه به سرعت خشنود شود.
درمانگر در شروع کار باید بداند ممکن است بیمار پاسخ درمانی مناسبی به هیپنوز ندهد.
همچنین انتخاب بیمار را به درستی انجام دهد و از انتخاب افرادی که مناسب برای هیپنوتراپی نیستند، خودداری نماید.
دانستنی های هیپنوتیزم
- بهترین راه کشف بازتابها و واکنشهای افراد هیپنوتیزم است،
- به محض کشف علت از طریق هیپنوتیزم ، بازتابهای شرطی شکسته میشود و با از بین رفتن آنها بیمار بهبود مییابد.
- دکتر فولگس بر این باور بود که هیپنوتیزم هم ایجاد بازتاب میکند
- و هم بازتابهای قبلی و منفی را از بین میبرد. پریشانیهایی که در اثر بازتابها و واکنشها بوجود آمده باشند،
- تنها راه از بین بردن آنها ایجاد بازتابهای جدید از طریق هیپنوتیزم میباشد.
- بوسیله هیپنوتیزم میتوان بسیاری از ناراحتیهای فکری و اختلالات روانی را معالجه کرد.
- بیماریهایی مثل سر درد ، تنگی نفس ، بیخوابی ، نگرانی و اندوه ، اختلالات سوء هاضمه ،
- برخی ناراحتیهای قلبی ، ترس ، اضطراب ، آشفتگی ، افسردگی ، ناامیدی ، دلسردی ،
- اکثر بیماریهای جسمی، عادات و رفتار ناخوشایند و بیماریهایی که منشا عصبی و درمانی داشته باشند، قابل درمان هستند.
- انواع عادتهای بد و ناپسند که از ضمیر ناخودآگاه ناشی میشود،
- به کمک هیپنوتیزم قابل درمان هستند.
- انواع بیماریهای جنسی ، لاغری ، ترک سیگار ، ریزش موی سر و… به کمک هیپنوتیزم قابل درمانند.
- هیپنوتیزم ابزار نیرومندی برای از بین بردن غم اندوه و نگرانی و ایجاد نشاط و شادمانی است.
- هیپنوتیزم خوابی است که در اثر تلقین در معمول ایجاد میشود.
- وقتی معمول در حالت هیپنوز است و تمرکز فکری 100% دارد، توجهش به کلی از همه چیز قطع میشود.
- هیپنوتیزم میتواند قدرت تفکر ، تخیل و حافظه را تقویت کرده
- و شخص را قادر به بهره برداری از نهایت ظرفیت مغزش نماید.
- اختلالات عاطفی بر اوقات فکر را در حالت بیداری متمرکز کرده
- و شرایطی شبیه حالت هیپنوز بوجود میآورد.
-
هیپنوتیزم میتواند آرامشی در درون پرتلاطم بیماران بوجود آورد و آنها را از بیخوابی
-
و ناراحتی عصبی که اغلب با بیماریها همراه است، نجات دهد.
- بسیاری از تبهکاران که مبتلا به امراض روانی هستند، بوسیله هیپنوتیزم معالجه میشود.
- هیپنوتیزم بهترین داروی زیبایی و حافظ جوانی است، و تنها داروی روانی است که از داخل اثر میگذارد.
- هیپنوتیزم به تنهایی نه سودمند است و نه مضر ،
- آنچه آن را سودمند یا مضر میکند، طرز استفاده از آن است.
- %95 افراد را میتوان هیپنوتیزم کرد، اما برخی از اینها دیر و برخی دیگر زودتر به خواب میروند،
- فقط 5% افراد هستند که بدلیل عدم تمرکز حواس ، قادر نیستند تحت هیپنوتیزم قرار گیرند.
- ارزش هیپنوتیزم در این است که به کمک آن میتوان افکار منفی و پست را از ذهن و ضمیر ناخودآگاه سوژه پاک کرد
- و او را وادار به انجام اعمال مثبت و مفید نمود.
- هر چند عادتهای زشت و ناپسند و یا برخی بیماریها را میتوان با هیپنوتیزم از بین برد،
- اما به هیچ وجه صفات ارثی یک فرد را نمیتوان با هیپنوتیزم تغییر داد.
- “فکر” نقش مهمی در هیپنوتیزم بازی میکند.
- بوسیله کنترل فکر است که عامل قادر به تغییر روحیات معمول است.
- بخش عمدهای از افکار انسان حاصل افکارش است.
- ضعف یا قدرت افکار انسان است که او را خوشبخت و یا بدبخت میسازد.
- هیپنوتیزم حداقل دو فایده دارد. * اول اینکه در درمان برخی از بیماریها مفید است. *
- دوم اینکه روح انسان را برای مبارزه با مشکلات زندگی آمادهتر میسازد.
- برای خواب کردن همه نوع افراد، هیپنوتیزم کننده علاوه از اینکه استادی خبره ، صبور و با حوصله باشد،
- از لحاظ روانشناسی احوال روحی و روانی و جسمی سوژه را مد نظر قرار دهد
- و در مورد خواب کردن هر یک از آنها از شیوه های ویژه و ابتکاری استفاده نماید.
-
هیپنوتیزم راه دراز درمان بیماریهای روانی را کوتاه میکند،
-
مشروط بر اینکه درمان توسط فردی متخصص صورت گیرد.
- هرچند در اعمال جراحی کوچک ، فنون هیپنوتیزم برای بیحسی انجام میپذیرد،
- اما در اعمال جراحی مهم نمیتوان بر هیپنوتیزم اعتماد کرد،
- زیرا امکان دارد در ضمن انجام جراحی ، بیمار دچار تحریکات عصبی شدید شده
- و علی رغم تلاشهای عامل از خواب هیپنوتیزم بیدار شود و جراح را در موقعیت خطرناکی قرار دهد.
- بوسیله هیپنوتیزم میتوان معمول را وادار ساخت تا خاطرات و اتفاقات فراموش شده زندگی خود
- و حتی رویاهای از یاد رفته را دوباره بیاد بیاورد.
خواب مصنوعی (حالت هیپنوز)
خواب هیپنوز بوسیله هیپنوتیزم ایجاد میشود و در حالتی است که ذهن نقاد و پرخاشگر به کنار گذاشته شده
و در این شرایط افکار و تلقینات لازم به سوژه داده میشود.
یعنی آگاهی محدود شده سوژه به کمک هیپنوتیزم کننده اظهار میشود.
حالات جسمانی سوژه
در حالت هیپنوز قبل از همه چشم تحت تاثیر قرار میگیرد.
پس تمام عضلات شکل بیحال شده و موج سستی و بیحالی تمام وجود سوژه را فرا میگیرد.
این سستی گاهی به حدی است که بازوها مانند سرب سنگین میشوند
و وقتی آنها را بلند کنیم هیچ مقاومتی از خود نشان نمیدهند و اگر رها کنیم،
چون قطعهای چوب به طرف پایین سقوط میکند.
در این حالت عامل باید محیط را برای احتمال و افتادن سوژه آماده کرده باشد.
در حالت هیپنوز تمام بدن به حالت سستی و خواب رفتگی قرار گرفته
و بیهوشی و بیحسی تمام قسمتهای بدن را کلی یا جزیی در بر میگیرد.
در حالت خواب عمیق ، انسان به بازگشت کامل سن ذهنی میرسد.
ضمن اینکه حالتهای دیگری همچون بیهوشی ، بیحسی کامل ، فراموشی جزئی و موقت ،
درگیری با توهم و خیالات مثبت و منفی همچنین انتقال کامل احساس به مکانی دور (تخلیه قالب) در او پیدا میشود.
حالت خواب افراد مقاوم
برای خواب کردن کسانی که در مقابل عمل هیپنوتیزم از خود مقاومت نشان میدهند،
میتوان از تکنیکهای ریزتری استفاده نمود.
مثلا میتوان به آنها آب داد و گفت:
در این آب داروی خوابآور ریخته شده و شما با خوردن آن به خواب خواهید رفت.
آیا حالت هیپنوز تمرین پذیر است؟
هرگاه فردی را چند بار برای مدت طولانی به خواب هیپنوز برده شود،
اعصاب او به این خواب عادت کرده و در دفعات بعد زودتر به خواب خواهد رفت.
ولی تلقینات عامل کمتر در او اثر میگذارد.
برای همین اگر خواب کردن برای درمان باشد،
باید بیمار را دیرتر و با فاصله زمانی زیاد خواب هیپنوز قرار داد.
قیاس خواب هیپنوز و خواب طبیعی
خواب هیپنوتیزم اگر چه به خواب عادی شباهت دارد،
با این حال بسیار از آن متفاوت است. در خواب هیپنوز ، معمول هم خواب است و هم بیدار ، هم بطور مستقل فکر میکند
و هم تحت تاثیر تلقینات عامل قرار دارد.
حال آنکه در خواب معمولی چنین نیست.
اما بدانید که برخی از سوژهها که به راحتی بیدار نمیشوند،
احتمال دارد خوابشان عمیق شده و از مرحله خواب مصنوعی به خواب طبیعی وارد شدهاند
و لذا از بیدار نشدن سوژه نگران نباشید.
نکات آموزنده از حالت هیپنوز
در حالت هیپنوز قابلیت تمرکز و هدایت بسیار زیادی پدیدار میشود.
هر چه حالت هیپنوز عمیقتر ایجاد شود، القا پذیری سوژه بیشتر خواهد بود.
برای همین برای درمان بیماریهای عمیق روحی، عامل باید بتواند با بهره گیری از مهارتهای خود ،
بیمار را به خواب خیلی عمیق برده و بیماری وی را کشف و درمان نماید.
توجه و تمرکز سوژه به اعمال و تلقینات عامل ، موجب کرختی تدریجی اعصاب سوژه شده و او را به خوابی عمیق میبرد.
ایمان و اعتقاد به فن هیپنوتیزم و همچنین اشتیاق سوژه برای خواب رفتن ،
باعث تسریع در خواب رفتن سوژه میشود.
هرگاه میل شخص برای هیپنوتیزم شدن از طریق ضمیر ناخودآگاه او سر چشمه گرفته باشد،
زودتر و بهتر به خواب خواهد رفت ولی اگر از ضمیر خودآگاه سوژه ناشی شود،
تشویش و اضطراب در وی بیشتر میشود.
برای همین ، هیپنوتیزم کردن افراد تحصیل کرده ، مشکلتر از افراد کم سواد است.

یک آزمایش جالب رو براتون مینویسم حتما امتحانش کنید :
این آزمایش کاملا عملی هست و قدرت تلقین رو بسادگی به شما نشون میده.
اول باید یک نفر که میخواهید آزمایش رو روی اون انجام بدین پیدا کنید .
مثلا دوست ، خواهر ، برادر یا … خوب حالا یک جای بی سر و صدا پیدا کنید
که موقع انجام آزمایش کسی مزاحمتون نشه ، و نور اطاق هم بهتره که کم باشه .
حالا از اون بخواهید که سر پا بایسته و به اون بگید که :
(این تست به شما نشون میده که چطور میتونید از قدرت تجسم خودتون استفاده کنید .
و از این طریق میتونید قدرت تأثیر گذاری فکر یا ذهنتون رو بر روی جسمتون اندازه گیری کنید) .
خوب حالا جملات زیر رو به اون تلقین کنید: (لطفا راست بایستید و کاملا راحت و ریلاکس باشید .
پاهایتان را به یکدیگر بچسبانید و دستهایتان را شل و راحت در دو طرف بدنتان آویزان یا رها کنید .
حالا از شما خواهش میکنم که چشمانتان را ببندید و تا زمانی که اعلام میکنم، همچنان بسته نگه دارید.
خیلی راحت و بدون زحمت و کوشش به حرفهای من گوش بدهید.
حالا در شرایتی که چشمان شما بسته است ،
از شما میخواهم که دستهایتان را به بالا بیاورید تا در سطح شانه هایتان به صورت افقی مستقر شوند .
حالا کف دست چپتان را به طرف بالا بچرخانید ، به طوری که کف این دست مقابل سقف قرار بگیرد .
از سوی دیگر انگشت شست دست راستتان را هم به طرف بالا بچرخانید ،
به طوری که این انگشت هم طرف سقف اشاره داشته باشد.
حالا زمانی است که از قدرت تجسم شما استفاده میشود .
برای این کار تصور یا تجسم کنید که یک کتاب خیلی سنگین بر روی کف دست چپ شما گذاشته شده است .
تصور کنید که این کتاب بزرگ و خیلی سنگین یک دیکشنری یا لغت نامه میباشد.
حالا تصور کنید که به شست دست راست شما نخی بسته شده است
که این نخ به یک بادکنک بزرگی بسته شده که از گاز هلیوم پر شده است.فکر کنید،تصور کنید،
تجسم نمایید که این بادکنک دارد شست دست راست شما را به بالا و بالاتر میکشاند .
بالا و بالا تر . در همین حال دست چپ شما لحظه به لحظه سنگین و سنگینتر میشود ،
و به این ترتیب لحظه به لحظه پایین و پایینتر می آید .
لحظه به لحظه دست چپ شما به پایین و پایینتر حرکت کرده و همزمان با آن دست راست شما بالا و بالا تر میرود .
دست راست شما لحظه به لحظه به بالا و بالا تر صعود کرده
و در همان حال دست چپ شما به پایین و پایینتر سقوط میکند ،
دست راست به سمت بالا ، بالاتر و بالاتر صعود میکند و دست چپ شما به سمت پایین ، پایین و پایینتر نزول پیدا میکند.
دست راستتان به بالا میرود و دست چپتان به پایین می آید.
به این موضوع جالب فکر کنید که دست راست شما دارد به بالا و بالاتر پرواز میکند
و در همان حال دست چپ شما به پایین و پایینتر متمایل میشود .
دست راست شما به سمت شما به سمت بالاتر متوجه میشود …
عالی است ،
در همان حال دست چپ شما به سمت پایین منحرف میگردد …
خیلی خوب است لحظه به لحظه دست راست شما به بالا و بالاتر میرود …
(و همزمان با آن دست چپ شما پایین و پایینتر می آید. )
این روش صحبت یا تلقین کردن را برای چند دقیقه دیگر ادامه دهید .
زمانی که از صعود دست راست صحبت میکنید ،
کمی آهنگ صدایتان را بالا ببرید و در زمان صحبت کردن از پایین آمدن دست چپ ، صدایتان را آهسته تر کنید .
خوب حالا از سوژه بخواهید که چشمهایش را باز کند و به دستانش نگاه کند
و به عکس العمل او توجه کنید.سعی کنید که هنگام انجام تلقین ریتم
و آهنگ صدای شما حالت لالایی ، یک آهنگ خواب آور یا کرخت کننده ای را داشته باشد ،
دراینصورت شانس پیدایش عملکرد دلخواه افزایش پیدا میکند.
![]()
به کانال تلگرام علوم غریبه بپیوندید;
برای ورود به کانال،روی لینک زیر کلیک کنید:
https://Telegram.me/Oloomegharibe_book
![]()
بوک کوب وبسایت آموزش و کتابخانه الکترونیکی